Widgets

ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΡΒΑΚΗΣ (1745-1825)



Το όνομα και ένα τμήμα της πολυσχιδούς δράσεως του εθνικού ευεργέτη Ιωάννη Βαρβάκη έγιναν γνωστά στο ευρύ κοινό από την ταινία που προβλήθηκε στους κινηματογράφους προ ολίγων ετών. Εν τούτοις, μένουν πολλά ακόμη να γραφούν γι’ αυτόν τον σπουδαίο Έλληνα. 

Γεννήθηκε το 1745 στα Ψαρά και ήταν υιός του Ανδρέα Λεοντίδη και της Μαρίας Μάρου. Σύντομα, όμως, άλλαξε το επώνυμό του. Αυτό συνέβη διότι τα άλλα παιδιά τον φώναζαν «βαρβάκι» εξ αιτίας των μεγάλων και εκφραστικών οφθαλμών του. «Βαρβάκια» ονομάζουν οι Ψαριανοί πτηνά που έχουν μεγάλα και αυστηρά μάτια. Αυτά ανήκουν στο είδος γερακιού «Ιέραξ ο οξύπτερος». Επίσης, ο μικρός Ιωάννης διακρινόταν για την ορμητικότητά του. Κατά συνέπεια, το προσωνύμιο ήταν απολύτως συμβατό τόσο με την εξωτερική εμφάνιση όσο και με τον χαρακτήρα του, με αποτέλεσμα να το υιοθετήσει ως επώνυμο.

Ο πατέρας του ήταν γνωστός καραβοκύρης και του έμαθε τα μυστικά της ναυτοσύνης από νεαρή ηλικία. Ο μικρός Ιωάννης στα δέκα του ήξερε κιόλας να πυροβολεί με πιστόλι και να χρησιμοποιεί το κανόνι του καραβιού. Στα 15 του, ο πατέρας του τον έβαλε «παρτσινέβελο», δηλαδή μεριδιούχο στο πλοίο του, ενώ στα 17 (ή κατ’ άλλους στα 18) ναυπήγησε την πρώτη του γαλιότα, την οποία ονόμασε «Άγιος Ανδρέας». Αρχικώς, ασχολήθηκε με το εμπόριο. Αργότερα, όμως, την μετέτρεψε σε πολεμικό, με το οποίο δρούσε (μαζί με τον αδερφό του Γεώργιο) ως πειρατής, κουρσεύοντας τούρκικα πλοία.

Αμέσως μετά, είχε την διορατικότητα να την εντάξει στον ρωσσικό στόλο που μάχονταν τα πλοία του Σουλτάνου στο πλαίσιο του ρωσσοτουρκικού πολέμου, που μόλις είχε ξεσπάσει (το 1768). Επιβεβαίωσε τις ικανότητές του, αλλά και τον χαρακτηρισμό «βαρβάκι» κατά την καταστροφική για τους Τούρκους ναυμαχία του Τσεσμέ που έλαβε χώρα στις αρχές Ιουλίου του 1770. Ο πόλεμος αυτός έληξε με την Συνθήκη του Κιουτσούκ-Καϊναρτζή, η οποία υπεγράφη την 21η Ιουλίου 1774. Εν τω μεταξύ, ο Βαρβάκης αντιμετώπιζε τεράστιες οικονομικές δυσκολίες, καθώς είχε διαθέσει τα χρήματά του για τον εξοπλισμό της γαλιότας με 29 κανόνια, προκειμένου να συμμετάσχει στην εξέγερση των συμπατριωτών του κατά των Ρώσσων, όπως προέβλεπε το σχέδιο το τριών αδερφών Γκριγκόρι, Αλεξέι και Φιοντόρ Ορλώφ.

Εν συνεχεία, προσεπάθησε να δραστηριοποιηθεί εκ νέου στην οθωμανική επικράτεια, αλλά οι Τούρκοι είχαν πληροφορηθεί γι’ αυτόν. Στην Κωνσταντινούπολη κατέσχεσαν το πλοίο του και απεπειράθησαν να τον συλλάβουν. Τότε, ευρέθη σε πλήρες αδιέξοδο και απεφάσισε να προβεί σε ένα παράτολμο εγχείρημα: να ζητήσει ακρόαση από την Τσαρίνα Αικατερίνη Β΄. Προς τούτο, έφυγε κρυφά για την Αγία Πετρούπολη, διανύοντας μία απόσταση χιλιάδων χιλιομέτρων σε ένα εντελώς άγνωστο γι’ αυτόν περιβάλλον. Ύστερα από περιπετειώδες ταξίδι, έφθασε στην ρωσσική πρωτεύουσα. Εκεί, κατάφερε να έρθει σε επαφή με τον στενό συνεργάτη και ευνοούμενο της Τσαρίνας Στρατηγό Γκριγκόρυ Αλεξάντροβιτς Ποτέμκιν. Αυτός εδέχθη να μεσολαβήσει ώστε να τον δεχθεί η Αικατερίνη. Κατά την ακρόαση, ο Ψαριανός ναυτικός τής διεκτραγώδισε τόσο την οικονομική κατάστασή του όσο και τις υπηρεσίες που είχε προσφέρει στην Ρωσσία. Το ρητό «ο τολμών νικά» επιβεβαιώθηκε, καθώς η Τσαρίνα τον ονόμασε ανθυποπλοίαρχο του ρωσσικού πολεμικού ναυτικού, του έδωσε προνομιακή άδεια αλιείας στην Κασπία Θάλασσα και ένα πουγκί με χρυσά ρούβλια. Ο Ψαριανός πάλαι ποτέ πειρατής έγινε πλέον υπήκοός της με το όνομα Ιβάν Αντρέγεβιτς Βαρβάτσι.

Λίγο μετά, ξεκίνησε για τον νότο, διένυσε 5.000 χλμ και εγκαταστάθηκε στο Αστραχάν, δίχως να έχει την παραμικρή ιδέα για το πώς θα αξιοποιούσε την άδεια αλιείας. Αρχικώς, αγόρασε ένα αποστακτήριο για να δημιουργήσει κρασί. Τότε, γνώρισε τον έμπορο Πιότρ Σεμιόνοβιτς Σαπόζνικοφ, ο οποίος τον προέτρεψε να ασχοληθεί με την αλιεία. Ο Βαρβάκης χρησιμοποίησε τις εμπειρικές γνώσεις του και άρχισε να κατασκευάζει μεγάλα πλοία, τα οποία δεν μπορούσαν να ανταγωνιστούν οι μικροί παράκτιοι Ρώσσοι ψαράδες. Αυτά έπλεαν στην βόρεια Κασπία και επικεντρώθηκαν στην αλιεία οξύρρυγχου και λευκού σολωμού. Σε ένα από τα ταξίδια του δοκίμασε χαβιάρι που του προσέφεραν Ρώσσοι χωρικοί. Αμέσως, αντελήφθη πως θα μπορούσε να αποκομίσει μεγάλα κέρδη από την εξαγωγή του, αξιοποιώντας την άδεια της Μεγάλης Αικατερίνης. Εντούτοις, υπήρχε το πρόβλημα της μεταφοράς αυτού του εδέσματος, καθώς δεν μπορούσε να διατηρηθεί μέσα στα ξύλινα κασόνια της εποχής, επί μακρόν. Ο Βαρβάκης βρήκε την λύση στα κιβώτια από ξύλα φλαμουριάς, τα οποία δεν προκαλούσαν αλλοιώσεις στα πολύτιμα αυγά, ενώ ήταν απολύτως στεγανά. Εντός της επομένης πενταετίας, είχε αποκτήσει τεράστια κέρδη, ενώ απασχολούσε περίπου 3.000 εργαζόμενους.

Ο Βαρβάκης δεν ήταν αγνώμων και διέθεσε μεγάλα ποσά για κοινωφελή έργα στην περιοχή, γεγονός που εκτιμήθηκε δεόντως από τους Ρώσσους. Το 1810, ο Τσάρος Αλέξανδρος Α΄ τον παρασημοφόρησε και του έδωσε τίτλο ευγενείας. Ο ίδιος συγκινήθηκε ιδιαιτέρως από την ενέργεια του Τσάρου. Μάλιστα, διέθεσε 600.000 ρούβλια για την ανέγερση ενός επιβλητικού μοναστηριού στην πόλη Ταγκαρόκ, όπου εγκαταστάθηκε οικογενειακώς το 1812. Σημειωτέον ότι στο μοναστήρι αυτό εψάλη η νεκρώσιμος ακολουθία για τον Τσάρο Αλέξανδρο Α΄, μετά τον μυστηριώδη θάνατό του το 1825. Επίσης, διέθεσε μεγάλα ποσά για την ανέγερση διδακτηρίου στη Σινασό, την παλιά Ναζιανζό, πατρίδα του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου. Οι Ρώσσοι τον αντιμετώπισαν με εκτίμηση και θαυμασμό. Προς τούτο, του απενεμήθη αυτοκρατορικό δίπλωμα, ο τίτλος ευγενείας του κατέστη κληρονομικός και απέκτησε οικόσημο.

Ο Βαρβάκης ήταν ήδη μέλος και χρηματοδότης της «Φιλικής Εταιρείας». Είναι δε ο μόνος που αποκαλείται με το όνομά του στα έγγραφά της. Έδωσε χρήματα για να αγορασθούν όπλα για τον αγώνα στην Μολδοβλαχία, ενώ εξαγόρασε πολλούς αιχμαλώτους, δίνοντας τα απαραίτητα χρήματα στο Πατριαρχείο. Συν τοις άλλοις, βοήθησε οικονομικά και τους Ψαριανούς. Η καταστροφή της νήσου, η οποία συνετελέσθη από τους Τούρκους τον Ιούνιο του 1824, τον συνεκλόνισε. Επέστρεψε στην επαναστατημένη Ελλάδα και εγκαταστάθηκε στην αγγλοκρατούμενη Ζάκυνθο. Την 8η Ιανουαρίου 1825, συνέταξε διαθήκη, με την οποία κληροδοτούσε 1.000.000 ρούβλια για την ίδρυση σχολείου («Βαρβάκειο»), κλειστής αγοράς («Βαρβάκειος Αγορά»), καθώς και για την συντήρηση άπορων οικογενειών και την εξαγορά αιχμαλώτων. Δύο ημέρες αργότερα, απεβίωσε. Η ελληνική πολιτεία τον ετίμησε ανεγείροντας ανδριάντα του στον προαύλιο χώρο του Ζαππείου. Η δημιουργία του γλυπτού ανατέθηκε στον Λεωνίδα Δρόση έναντι του ποσού των 85.000 δραχμών, το 1872. Το έργο ολοκληρώθηκε το 1884, τοποθετήθηκε το 1889 και τα επίσημα αποκαλυπτήριά του πραγματοποιήθηκαν την 20η Φεβρουαρίου 1890.


Στην πρόσοψη του βάθρου αναγράφονται τα εξής:


ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΝΔΡΕΟΥ

ΒΑΡΒΑΚΗΣ

ΕΓΕΝΝΗΘΗ ΕΝ ΤΗ ΝΗΣΩ

ΨΑΡΩΝ ΤΩ ΑΨΝ

ΕΤΕΛΕΥΤΗΣΕΝ ΕΝ ΖΑΚΥΝΘΩ

ΤΩ ΑΩΚΕ

Στο ένα πλάϊ έχουν γραφεί τα κάτωθι:

ΒΑΡΒΑΚΗΝ ΠΑΡΟΔΙΤΑ ΟΡΑΣ ΨΥΡΙΗΣ ΚΛΥΤΟΝ ΟΖΟΝ

ΟΝ ΜΕΓΑ ΤΙΕΣΚΕΝ

ΚΟΙΡΑΝΟΣ ΕΥΡΥΜΕΔΩΝ

ΡΩΣΩΝ ΗΝ ΔΙΑ …ΜΟΣΥΝΗΣ

ΠΟΛΕΜΗΪΑ Τ’ ΕΡΓΑ

ΠΟΛΛΑΚΙ ΔΥΣΜΕΝΕΑΣ ΤΡΕΨΑΤΟ ΜΑΡΝΑΜΕΝΟΣ

ΠΟΛΛΑ ΔΕ ΠΑΤΡΗ ΕΗ ΜΑΛΑ

ΚΑΛΑ ΚΑΙ ΕΣΘΛΑ ΤΕΛΕΣΣΕ

ΤΩ Ρ΄ ΑΓΑΘΗΝ ΜΝΗΣΤΙΝ

ΚΑΛΛΙΠΕΝ ΟΙΣ ΦΙΛΟΙΣ


Ο βίος του αποτελεί απόδειξη των ικανοτήτων της φυλής μας αλλά και φωτεινό παράδειγμα εθνωφελούς δράσεως για τις επερχόμενες γενεές.


ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ ΣΚΛΑΒΟΣ
(Φ. 136)


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΠΟΡΤΡΑΙΤΑ - ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ 6016049486445332589

Δημοσίευση σχολίου

Translate

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ

SOCIAL

ΤΩΡΑ

ΑΡΘΡΑ

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΒΡΕΙΤΕ ΜΑΣ ΚΑΙ ΕΔΩ

ΒΡΕΙΤΕ ΜΑΣ ΚΑΙ ΕΔΩ
ΟΜΑΔΑ στο FACEBOOK
Widget by:Blogger Tips
Pro Blogger Tricks
Instagram Επισκεφτείτε το προφίλ του EΛΛΗΝΩΝ στο Pinterest.

ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ

ΟΙ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΜΑΣ ΣΤΟ EMAIL ΣΟΥ. ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕ ΤΟ EMAIL ΣΟΥ ΚΑΙ KANE CLICK ΣΤΟ ΚΟΥΜΠΙ "ΕΓΓΡΑΦΗ".:

Delivered by FeedBurner

ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΙΚΤΥΟ VIDEO
Recommended Post Slide Out For Blogger

ΕΝΙΣΧΥΣΤΕ ΜΑΣ...

Embed Calculator requires a newer version of Adobe Flash Player.

You must have the current version of the adobe flash player to use this online calculator.

item