Widgets

Γένος, Έθνος, Κράτος


Τι σημαίνουν οι όροι Γένος, Έθνος, Κράτος και ποια η σχέση μεταξύ τους; ... Προκειμένου λοιπόν να κατανοήσουμε ορθά τη σημασία των όρων αυτών, ας μελετήσουμε το πιο κάτω ενδιαφέρον κείμενο. Ο «πατέρας» της Ελληνικής Ιστοριογραφίας, Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, μας δίνει την απάντηση.


Η παροικία έξω από την οθωμανική Αυτοκρατορία, η και μέσα σ' αυτήν, είναι φαινόμενο ιδίως έκδηλο στους χώρους της ελληνικής διασποράς. Στις πρόχειρες δυτικές γλώσσες απαντάει το νόημα τούτο με την λέξη nazione, nation. Ελληνικά, θα αποδοθεί με τον όρο γένος. Το γένος των Ελλήνων της Βενετίας ή του Λιβόρνου ή της Μασσαλίας, και τα λοιπά. Εδώ όμως έχουμε μία χαρακτηριστική περίπτωση, κατά την όποια όχι μόνο δεν κατολισθαίνει μία σημασία, όπως είναι φυσικό, όταν η χρήση της αντίστοιχης λέξης διευρύνεται, αλλά αντιθέτως υπερισχύει ένα συνδηλωτικό στοιχείο: η λέξη προάγεται. Ο διδάσκαλος του γένους είναι ο δάσκαλος στον όποιο η παροικία έχει αναθέσει να εκπαιδεύει τις καινούριες γενιές. Και, ξαφνικά – αυτό πρέπει να συμβαίνει περί τον φθίνοντα δέκατο όγδοο αιώνα ή τον αρχόμενο δέκατο ένατο – ο όρος φορτίζεται με ισχυρότατη συναισθηματική συνδήλωση: ο Διδάσκαλος του Γένους είναι πια, και θα μείνει στην γλώσσα μας, ο εκπαιδευτής που ανέβηκε τόσο υψηλά μέσα στην συνείδηση του συνόλου Ελληνισμού, ώστε να θεωρείται ότι έχει εκπαιδεύσει και προαγάγει το σύνολο των νεαρών, ή και των πρεσβυτέρων, Ελλήνων. Ο Γρηγόριος ο Ε', το 1820, μιλεί για τους αληθινούς διδασκάλους του γένους. Και, για να φθάσουμε ως μιαν άλλη στιγμή της ίδιας ιστορίας, το Οικουμενικό Πατριαρχείο είχε καθιερώσει, τις τελευταίες δεκαετίες του αιώνα, πάντως, να απονέμει τον τίτλο διδασκάλου του γένους.

Το έθνος παρουσιάζει, για τους χρόνους τους όποιους σπουδάζουμε, σπανίως εναλλαγή με το γένος: ο Δημήτριος Δάρβαρης, το 1791, παρέχει ξεκάθαρη εικόνα: «κοινωνίαι πολιτικαί· λέγονται δε άλλως και γένη και έθνη». Ύστερα, όσο εκτείνεται ο αρχαϊσμός στο λεξιλόγιο, το έθνος σιγά σιγά κατακτά ολοένα και ευρύτερη θέση εις βάρος του γένους· αυτά, χωρίς ακόμη καμία διάκριση των δύο όρων ως προς το νόημα. Που και που απαντούμε ακόμη και έναν διδάσκαλο του έθνους, στην διογκωμένη σημασία την οποία εβρήκαμε στον διδάσκαλο τον γένους. Ωστόσο, μετά την σύσταση της ελληνικής επικρατείας αρχίζει να γίνεται όλο και σαφέστερο ένα ξεχώρισμα ανάμεσα στο έθνος, που είναι η ελεύθερη μερίδα του Ελληνισμού, και το γένος, που ενώνει τους απόδημους, τους ραγιάδες και τους υπηκόους του ελληνικού Βασιλείου· αλλά τα όρια ανάμεσα στα δύο εξακολουθούν να παρουσιάζουν επικαλύψεις. Ο Δ. Βικέλας, του οποίου συχνά οι μαρτυρίες σε όλα αυτά τα θέματα είναι χρήσιμες, σε διάλεξη του στην Κωνσταντινούπολη το 1890 εξακολουθεί να μην κάνει διάκριση: ...«το ελληνικόν έθνος, (το ‘γένος’ καθώς λέγετε ενταύθα)»... Όμως, ένα μεγάλο σχετικό άνοιγμα έχει κιόλας προκληθεί από την πάντοτε ανήσυχη, ιδιόρρυθμη και στρυφνή σκέψη του Σπ. Ζαμπελίου: το έθνος, στην χρήση του Λευκαδίου ιστοριογράφου, έχει κάτι πιο πνευματικό, πιο υπερβατικό, από το γένος: όταν σχολιάζει την κατάλυση της βυζαντινής Αυτοκρατορίας, γράφει ότι «το γένος αιχμαλωτίζεται, το έθνος μένει όρθιον» (1852). Ξεκάθαρα παράλληλο με την φράση αυτήν θα μας δώσει ο Κ.Δ. Παπαρρηγόπουλος στα 1871, μιλώντας για τους Δυτικούς ως προς το Βυζάντιο: «εάν κατέστρεψαν το ελληνικόν κράτος, δεν ίσχυσαν ευτυχώς να καταστρέψωσι το ελληνικόν έθνος». Ύστερα τα νοήματα θολώνουν περισσότερο: ο Σπ. Λάμπρος δίνει ακέριο το τρίσημο σχήμα από όπου εξεκινήσαμε· γράφει εκείνος αργότερα: «Πάντες πταίομεν, αν η μεγάλη, η ανέκφραστος, η κολοσσιαία ιδέα του Γένους εξέλιπε κατά μικρόν, υποχωρήσασα εις την ήττον βαρυσήμαντον ιδέαν του Έθνους, και αύτη εις την ταπεινήν αντίληψιν του Κράτους».

Ώστε μένει το κράτος. Στην ίδια εποχή, ο Δ. Γρ. Καμπούρογλου, γράφοντας ανώνυμα, σημειώνει ότι «το ελληνικόν διαιρείται εις κράτος, εις έθνος και εις γένος». Στην κλίμακα του διακρίνουμε μία πυραμίδα· το κράτος είναι στενά το ελλαδικό, το έθνος είναι το ελεύθερο μέρος του Ελληνισμού, και το γένος είναι η ευρύτατη έκφραση του Ελληνισμού. Από εκεί και πέρα, θα μας έμεναν μόνο διαλεκτικά ή ρητορικά παιγνίδια, τα οποία δεν έχουν λόγο να απασχολήσουν την ζήτηση μας. Έτσι σε κρίσιμες εθνικές στιγμές, εκφωνούσε λόγους ο ποιητής Παναγιώτης Συνοδινός: «χανόμεθα ως έθνος αν δεν χαθώμεν ως κράτος»· άπολώλαμεν ει μη απολώλαμεν, ή, ας θυμηθούμε εμείς, ει μη ταχέως απωλόμεθα, ουκ αν έσώθημεν.

Κ.Θ. Δημαράς, Κ. Παπαρρηγόπουλος, ΜΙΕΤ, Αθήνα, 2006, 78-80


Πηγή


ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Έθνος και Εθνικισμός - Ελληνικός Εθνικισμός και Ευρωπαϊκοί Εθνικισμοί

ΟΛΕΣ ΟΙ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΑΣ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΑ ΑΡΘΡΑ 8390685103432136472

Δημοσίευση σχολίου

Translate

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ

SOCIAL

ΤΩΡΑ

ΑΡΘΡΑ

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΒΡΕΙΤΕ ΜΑΣ ΚΑΙ ΕΔΩ

ΒΡΕΙΤΕ ΜΑΣ ΚΑΙ ΕΔΩ
ΟΜΑΔΑ στο FACEBOOK
Widget by:Blogger Tips
Pro Blogger Tricks
Instagram Επισκεφτείτε το προφίλ του EΛΛΗΝΩΝ στο Pinterest.

ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ

ΟΙ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΜΑΣ ΣΤΟ EMAIL ΣΟΥ. ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕ ΤΟ EMAIL ΣΟΥ ΚΑΙ KANE CLICK ΣΤΟ ΚΟΥΜΠΙ "ΕΓΓΡΑΦΗ".:

Delivered by FeedBurner

ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΙΚΤΥΟ VIDEO
Recommended Post Slide Out For Blogger

ΕΝΙΣΧΥΣΤΕ ΜΑΣ...

Embed Calculator requires a newer version of Adobe Flash Player.

You must have the current version of the adobe flash player to use this online calculator.

item